Knoflook uit eigen tuin smaakt anders. Niet een beetje anders — fundamenteel anders. Waar supermarktknoflook vaak scherp en eendimensionaal is, heeft zelfgekweekte knoflook diepte: een warmte die langzaam opbouwt, met toetsen die variëren van nootachtig tot bijna zoet. En het telen ervan is zo simpel dat je je afvraagt waarom je er niet eerder mee begonnen bent.
Hardneck of softneck?
Er bestaan twee hoofdgroepen knoflook. Hardneck-knoflook (Allium sativum var. ophioscorodon) vormt een harde stengel in het midden van de bol en produceert in het voorjaar zogeheten scapes — krullende bloemstengels die je kunt eten. Hardneck-rassen gedijen uitstekend in het Nederlandse klimaat en hebben een complexere smaak, maar zijn minder lang houdbaar.
Softneck-knoflook (Allium sativum var. sativum) is wat je in de supermarkt vindt. Geen harde stengel, meer teentjes per bol, en maandenlang houdbaar. In Nederland doet softneck het ook goed, al geeft hij in koude winters soms een kleinere oogst.
Wanneer poten?
Het antwoord hangt af van je knoflooktype. Hardneck gaat de grond in tussen half oktober en eind november. De teentjes hebben een koude periode nodig (vernalisatie) om in het voorjaar fatsoenlijke bollen te vormen. Softneck kun je ook in het najaar poten, maar eventueel ook in februari of maart — al geeft najaarsplanting vrijwel altijd een grotere oogst.
Stap voor stap poten
Kies een zonnige plek met goed doorlatende grond. Knoflook haat natte voeten — op zware klei kun je het beste op verhoogde bedden werken. Werk de grond los tot een diepte van 20 cm en meng er rijpe compost doorheen.
Breek de bol vlak voor het poten uit elkaar in losse teentjes. Gebruik alleen de grootste, gezondste teentjes van de buitenste ring — de kleine binnenteentjes leveren kleine bollen op. Poot elk teentje met de punt naar boven, 5 cm diep en met 15 cm tussenruimte.
Dek het bed af met een laag stro of bladmulch van 5-10 cm. Dit beschermt tegen vorst, houdt het onkruid in toom en behoudt vocht.
Verzorging door het seizoen
Winter
Knoflook heeft in de winter weinig aandacht nodig. De teentjes vormen ondergronds wortels, ook al zie je bovengronds niets gebeuren. Controleer na strenge vorst of de mulchlaag nog intact is.
Voorjaar
Zodra de eerste groene sprieten verschijnen — meestal in maart — begint het echte werk. Geef elke twee weken een stikstofrijke bemesting: verdunde brandnetelgier of een organische korrelmeststof werken goed. Stop met bemesten zodra de bollen beginnen te zwellen, rond half mei.
Bij hardneck-rassen verschijnen in mei of juni de scapes: krullende groene stengels met een bloeiknop. Knip ze af zodra ze één krul maken. Dit stuurt de energie naar de bol in plaats van naar zaadvorming. De scapes zelf zijn een delicatesse: mild knoflookachtig, heerlijk in roerbakgerechten of als pesto.
Zomer
Vanaf juni verminder je het water geleidelijk. Knoflook dat te nat staat tijdens de laatste rijpingsweken is vatbaar voor schimmelrot. Zodra de onderste drie tot vier bladeren bruin en droog zijn — meestal begin tot half juli — is het oogsttijd.
Oogsten en drogen
Graaf de bollen voorzichtig op met een riek. Trek ze niet aan het loof omhoog, want dat beschadigt de bol. Klop de grove aarde eraf maar was ze niet — vocht is nu de vijand.
Leg de bollen op een droge, luchtige plek uit het directe zonlicht — een overkapping of schuurtje is ideaal. Laat ze twee tot drie weken drogen totdat de buitenste vliezen papierachtig krakend zijn. Knip daarna het loof af tot 3 cm boven de bol, of vlecht de softneck-bollen tot een decoratieve knoflookvlecht.
Bewaren
Goed gedroogde knoflook bewaar je op een koele (10-15°C), droge en donkere plek. Hardneck houdt vier tot zes maanden, softneck tot wel negen maanden. Bewaar nooit knoflook in de koelkast — de koude en vochtigheid stimuleren uitlopen.
Problemen voorkomen
- Uienvlieg — dek het bed af met insectengaas van maart tot mei
- Roest (Puccinia allii) — oranje vlekjes op de bladeren; zorg voor goede luchtcirculatie en vermijd overbemesting
- Witte rot (Sclerotium cepivorum) — de gevreesde knoflookziekte; teelt knoflook niet vaker dan eens per vier jaar op dezelfde plek
Rassen voor de Nederlandse tuin
Probeer Thermidrome (softneck, goed houdbaar), Messidrome (softneck, milde smaak), of Music (hardneck, grote teentjes, pittig). Voor de avontuurlijke tuinier: Elephant garlic (Allium ampeloprasum) levert bollen zo groot als een vuist met een opmerkelijk milde smaak — technisch gezien overigens een prei en geen knoflook.
Knoflook telen is geduldswerk met een gegarandeerde beloning. Plant dit najaar je eerste teentjes, en je kijkt nooit meer op dezelfde manier naar dat netje uit de supermarkt.