Beschrijving
Valeriana officinalis, echte valeriaan, is een overblijvende kruidachtige plant uit de kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae, voorheen Valerianaceae). De plant wordt 80 tot 150 centimeter hoog en heeft een rechtopstaande, holle stengel met tegenoverstaande, geveerd samengestelde bladeren. De blaadjes zijn lancetvormig en grof getand. De bloemen staan in grote, ijle tuilvormige bijschermen aan de top van de stengel. De individuele bloempjes zijn klein, trechtervormig en lichtroze tot bijna wit. De wortelstok heeft een sterke, karakteristieke geur die katten aantrekt.
Ecologische waarde
Echte valeriaan is een uitstekende nectarplant die een breed scala aan bestuivers aantrekt. Vlinders zoals het oranjetipje, de citroenvlinder en diverse dikkopjes bezoeken de bloemen regelmatig. Zweefvliegen, bijen en hommels zijn eveneens vaste gasten. De bloemen zijn door hun open structuur toegankelijk voor zowel kort- als langtongige insecten.
De plant groeit vaak in groepen langs oevers en greppels, waar zij bijdraagt aan de stabilisatie van de oever en schuilgelegenheid biedt aan amfibieën en waterinsecten. De zaden worden door de wind verspreid dankzij een pluizig haarkransje.
Groeiomstandigheden
Echte valeriaan is een vochtminnende plant die het best gedijt op natte tot vochtige, voedselrijke klei-, veen- of leemgrond. De plant groeit in volle zon tot halfschaduw. Op te droge standplaatsen zal de plant kleiner blijven en minder vitaal groeien. Echte valeriaan is volledig winterhard en komt elk voorjaar betrouwbaar terug.
Gebruik in de ecotuin
In de ecotuin is echte valeriaan de ideale plant voor een vijverrand, greppelkant of natte border. Combineer met Filipendula ulmaria (moerasspirea), Lythrum salicaria (grote kattenstaart), Iris pseudacorus (gele lis) en Eupatorium cannabinum (koninginnekruid) voor een weelderige, natuurlijke oeverbegroeiing. De wortel van valeriaan wordt al sinds de Oudheid gebruikt als kalmerend middel en slaapbevorderaar — het woord valeriaan komt van het Latijnse valere, gezond zijn.
Tips
- Plant in groepjes van drie tot vijf voor een natuurlijk effect langs de waterrand.
- Verwijder uitgebloeide bloemstengels als u ongecontroleerde uitzaai wilt voorkomen — valeriaan kan zich flink uitbreiden.
- De wortels kunnen in het najaar van het tweede jaar geoogst worden voor medicinaal gebruik (als thee of tinctuur).
- Houd er rekening mee dat katten dol zijn op de geur van de wortel — bescherm jonge planten eventueel met gaas.
