Beschrijving
Impatiens noli-tangere, groot springzaad of springbalsemien, is de enige inheemse vertegenwoordiger van het geslacht Impatiens — de gevreesde reuzenbalsemien is een Aziatische exoot. De plant wordt 50–120 cm hoog, heeft sappige holle stengels en eivormig getand blad. De bloemen zijn helmvormig, kanariegeel met oranje stippen, en hangen aan dunne steeltjes. De vruchtjes barsten bij de minste aanraking explosief open — vandaar de Latijnse naam noli-tangere: 'raak me niet aan'.
Ecologische waarde
De diepe nectarkamers zijn ontworpen voor langtongige hommels — vooral aardhommels en boomhommels. Het is daarmee een belangrijke late-zomer-nectarplant in vochtige bossen. De zaden worden meters ver weggeslingerd; vogels nemen ze ook op.
Groeiomstandigheden
Vraagt blijvend vochtige bodem in halfschaduw of schaduw — ideaal langs een beek of bospoel. Humusrijke leem of veen-leem. Verdraagt geen droogte; sterft snel weg op te zonnige plekken.
Gebruik in de ecotuin
De ideale schaduw-één-jarige voor wie een natte hoek heeft. Zaait zichzelf rijk uit als de standplaats klopt. Combineer met dotterbloem, moerasspirea en grote brandnetel voor een complete vochtige bosrand.
Tips
- Zaai vers zaad direct na rijping in september — droog zaad kiemt slecht.
- Niet verwarren met de invasieve reuzenbalsemien (I. glandulifera) — die heeft roze bloemen en hoort niet in een ecotuin.
- Aanraken na bloei is een leuk experiment voor kinderen — de zaden vliegen meters ver.
- Eénjarig: zorg voor open grond rondom voor zelfzaai.
