Herkenning
De adder (Vipera berus) is een korte stevige slang van 50–70 cm — onze enige giftige slang. Onmiskenbaar zigzag-patroon over de hele rug, in mannetjes zwart op grijs/wit, in vrouwtjes zwart op bruin. Korte stompe staart. Driehoekige kop met verticale pupillen — anders dan ringslang's ronde pupillen.
Ecologische waarde
Een sterk bedreigde icoon-soort van Nederlandse heide. Strikt beschermd. Voorkomen beperkt tot enkele heidegebieden in Drenthe, op de Veluwe en in Twente. Belangrijke regulator van knaagdieren-populaties. Aanwezigheid wijst op een gezond heide-ecosysteem.
Leefwijze
Volwassenen ontwaken in maart en zonnen op zonbeschenen plekken. Paartijd in april–mei. Vivipaar: vrouwtjes baren in augustus 5–15 levende jongen. Overwinteren in groepen in dieper grond of holen — soms tientallen samen.
In de ecotuin
Niet aan te trekken in typische tuin. Aanwezigheid alleen in tuinen aan heide-natuurterreinen. Vermijd contact — beet is pijnlijk en in zeldzame gevallen ernstig (kinderen, ouderen). Maar de adder vlucht altijd voor mensen; aanvallen gebeurt alleen bij directe verstoring.
Tips
- Niet aan te trekken in typische tuin — alleen in heidegebieden
- Bij wandelingen in heide: stevige schoenen, geen handen in gras steken
- Bij beet: arts bezoeken — geen onmiddellijk levensgevaar maar wel ernstig
- Meld waarnemingen bij RAVON — populatie-monitoring is cruciaal
