Een wadi is een ondiepe, beplante laagte die regenwater opvangt en langzaam in de bodem laat infiltreren. Anders dan een vijver staat een wadi alleen na buien onder water, en is hij ontworpen om binnen 24 tot 48 uur leeg te lopen. In een tijd waarin hoosbuien van 30 tot 60 mm per uur steeds gewoner worden — Wageningen University signaleert sinds 2000 een toename van extreme neerslag van circa 10 procent — biedt een wadi een eenvoudige manier om je tuin klimaatadaptief te maken zonder afhankelijk te zijn van het rioolstelsel.
Wadi versus vijver
Het belangrijkste verschil is permanent water. Een vijver bevat het hele jaar water en herbergt aquatische soorten zoals libellen en kikkers. Een wadi is een droge zone die incidenteel onder water staat, en herbergt soorten die zowel droogte als kortdurende overstroming verdragen. Daarmee vult een wadi een ander ecologisch gat dan een vijver.
Een wadi werkt ook anders dan een droogvallende greppel. Een greppel transporteert water; een wadi vangt water op en houdt het vast totdat het kan infiltreren. Het ontwerp is daarop afgestemd: vlakke bodem, flauw aflopende oevers en een doorlatende ondergrond.
Ontwerp en hellinghoek
Een succesvolle wadi heeft een hellinghoek van ongeveer 1:3 — voor elke meter horizontaal daalt de bodem 33 cm. Steilere oevers eroderen en zijn moeilijker te beplanten; flauwere oevers vragen onnodig veel ruimte. De diepte ligt meestal tussen 30 en 50 cm onder maaiveld.
De infiltratiecapaciteit hangt af van de bodemsoort:
- Zandgrond: 50-200 mm per uur — ideaal voor wadi's
- Zandige leemgrond: 10-50 mm per uur — werkt goed
- Lichte klei: 2-10 mm per uur — wadi werkt mits hij groot genoeg is
- Zware klei: minder dan 2 mm per uur — overweeg een grindkoffer onder de wadi of een ander systeem
Bij twijfel doe je een eenvoudige infiltratietest: graaf een gat van 30 cm diep, vul het met water en meet hoe snel het wegzakt. Als 10 cm water in een uur wegzakt, voldoet de bodem voor een wadi.
Beplanting en oeverkruiden
Beplant de wadi met soorten die zowel droge zomers als natte voeten verdragen. Inheemse oeverkruiden zijn de logische keuze:
- Kattenstaart (Lythrum salicaria) — paarse aren in juli en augustus, zeer aantrekkelijk voor hommels
- Moerasspirea (Filipendula ulmaria) — romige bloemschermen met honingachtige geur
- Echte koekoeksbloem (Silene flos-cuculi) — voorjaarsbloeier in mei en juni
- Wilde bertram (Achillea ptarmica) — witte bloemen tot in september
- Grote kattenstaart en gele lis (Iris pseudacorus) op het diepste punt
- Zegge-soorten (Carex acuta, Carex riparia) voor structuur
Op de drogere oevers groeien duizendblad (Achillea millefolium), gewone rolklaver (Lotus corniculatus) en knoopkruid (Centaurea jacea). Deze combinatie werkt het hele groeiseizoen door als nectarbron.
Aanleg in zes stappen
De aanleg is overzichtelijk:
- Bepaal de waterstroom — waar komt regenwater binnen, en waar zou je het willen verzamelen? Hemelwaterafvoeren afkoppelen van het riool en richting de wadi geleiden levert de meeste winst.
- Markeer de vorm met touw of een tuinslang. Een organische, niervormige laagte werkt visueel beter dan een rechthoek.
- Graaf 30-50 cm diep, met flauwe oevers (1:3). Bewaar de teelaarde apart van de ondergrond.
- Voeg op zware grond een laag grof zand of grind van 10 cm onder de teelaarde toe om infiltratie te bevorderen.
- Plant met een dichtheid van 6 tot 9 planten per vierkante meter. Mulch licht met houtsnippers of bladcompost.
- Leg een overloop aan naar een tweede infiltratiezone of een regenton, voor het geval een extreme bui de wadi vol drukt.
Onderhoud en winst
Een wadi vraagt weinig onderhoud. Maai eens per jaar in september, ruim het maaisel af om verschraling te bevorderen, en kijk in de winter of de afvoer en overloop vrij zijn van bladafval. Na een hoosbui staat de wadi enkele uren tot een dag onder water — dat is het ontwerp, geen probleem. Voor de tuin betekent het minder wateroverlast bij stortbuien, een lager grondwaterpeil-risico in droge zomers en een verrassend rijke bloeizone die kikkers en hommels gelijktijdig dient.
