Beschrijving
Corylus avellana, de hazelnoot of hazelaar, is een grote inheemse struik die 3 tot 6 meter hoog kan worden. De plant groeit meerstammig en vormt een brede, dichte kroon. De bladeren zijn breed-eirond, dubbel gezaagd en aan de onderzijde zacht behaard. De hazelnoot is een eenhuizige plant: mannelijke en vrouwelijke bloemen zitten apart aan dezelfde struik. De mannelijke katjes zijn 4 tot 8 centimeter lang, hangend en felgeel — ze zijn een van de eerste tekenen van het naderende voorjaar. De vrouwelijke bloemen zijn klein en onopvallend, met rode stempels die net boven de knop uitsteken. De hazelnoten rijpen in september en oktober en zitten in een bladachtig omhulsel.
Ecologische waarde
De hazelaar is ecologisch van groot belang. De vroege katjes leveren al in februari stuifmeel voor honingbijen en vroege hommels — een cruciale voedselbron na de winter. De noten zijn een belangrijk voedsel voor eekhoorns, muizen, spechten en de notenkraker. Hazelnootstruiken bieden nestgelegenheid voor vele vogelsoorten, waaronder de winterkoning, heggenmus en roodborst.
De plant is waardplant voor diverse nachtvlinders en de bladeren worden gegeten door de rupsen van onder andere de hazelnootboorder. Op dood hazelnouthout leven talloze schimmel- en mossoorten.
Groeiomstandigheden
Hazelnoot groeit op vrijwel elke bodemsoort, maar heeft een voorkeur voor kalkhoudende, humusrijke grond. De struik verdraagt schaduw maar bloeit en vrucht het best op een zonnige tot halfbeschaduwde standplaats. Hazelaar is winterhard en bestand tegen wind, waardoor hij uitstekend geschikt is als windscherm of heg.
Gebruik in de ecotuin
In de ecotuin is de hazelaar een veelzijdige struik. Plant hem als solitair, in een gemengde haag of als onderdeel van een houtwal. De hazelaar combineert prachtig met Viburnum opulus (Gelderse roos), Crataegus monogyna (eenstijlige meidoorn) en Prunus spinosa (sleedoorn). Door de struik periodiek af te zetten (hakhoutbeheer) blijft hij vitaal en produceert hij rechte staken die als tuinstokken of vlechtwerk gebruikt kunnen worden.
Tips
- Plant minimaal twee verschillende cultivars of zaailingen om kruisbestuiving en goede notenoogst te garanderen.
- Snoei in de winter door oudere stammen aan de basis weg te nemen — dit stimuleert jonge scheuten.
- Laat gevallen bladeren liggen; ze verteren snel en verbeteren de bodemstructuur.
- De afgesneden takken zijn uitstekend materiaal voor het maken van takkenrillen als schuilplaats voor egels en amfibieën.
