259·Betulaceae·Inheems·10–25 m

Zwarte els

Alnus glutinosa

vroegbijenoeverstikstofbinder
Zwarte els

Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0

Karakter

De zwarte els is de boom van natte oevers en broekbossen — haar wortels binden stikstof uit de lucht en haar katjes voeden vroeg vliegende bijen. Zij schept de basis voor een heel nat bosecosysteem.

Standplaats

zon
halfschaduw

Bloeiperiode

jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec

Hoogte

10–25 m

Oever / water

Bodem

kleiveenleem

Levensduur

boom

Biotoop

Beekoevers, moerasbossen, elzenbroekbossen en natte houtwallen op natte, voedselrijke bodems.

Herkomst

Inheems

Oorspronkelijk in Nederland

Veelgestelde vragen

Over Zwarte els

Wat is Zwarte els?+

De zwarte els is de boom van natte oevers en broekbossen — haar wortels binden stikstof uit de lucht en haar katjes voeden vroeg vliegende bijen. Zij schept de basis voor een heel nat bosecosysteem.

Waar groeit Zwarte els van nature?+

Beekoevers, moerasbossen, elzenbroekbossen en natte houtwallen op natte, voedselrijke bodems.

Waar plant ik Zwarte els in mijn tuin?+

Standplaats: zon, halfschaduw. Watervoorkeur: Oever / water. Hoogte: 10–25 m.

Wanneer bloeit Zwarte els?+

Zwarte els bloeit in: februari, maart.

Beschrijving

Alnus glutinosa, de zwarte els, is een oeverboom met ronde, kleffe (glutinosa = klevend) bladeren en hangende mannelijke katjes die al in februari-maart stuifmeel vrijgeven. De vrouwelijke katjes worden kleine, houtachtige kegeltjes die op de boom blijven. De wortels bevatten stikstofbindende bacteriën (Frankia) in wortelknolletjes.

Ecologische waarde

Zwarte els ondersteunt een indrukwekkend ecosysteem. Meer dan 90 insectensoorten zijn er afhankelijk van, waaronder de elzenvlinder en talloze galmuggen. De kegels zijn in de winter voedselbron voor sijs, barmsijs en putter. De waterwortelstructuur biedt schuilplaats aan rivierkreeften, vissen en waterinsecten. De stikstofbinding verrijkt de omgeving voor andere planten.

Groeiomstandigheden

Zwarte els groeit op natte tot drassige bodems langs waterlopen en in moerasbossen. Ze verdraagt permanent nat staan en tijdelijke overstroming. Op droge bodems groeit ze niet. Uitstekend voor oeverstabilisatie en als windscherm langs water.

In jouw tuin

  • Plant als oeverstabilisator langs een vijver of waterloop.
  • Combineer met grauwe wilg, gelderse roos en gele lis in een natte bosrand.
  • Geschikt voor knotten — geeft snel nieuwe scheuten.

Bronnen & verder lezen

Laatst bijgewerkt: 2 april 2026.