Herkenning
De levendbarende hagedis (Zootoca vivipara) is met 15–18 cm (inclusief staart) Nederland's algemeenste hagedis. Het lichaam is bruingrijs met een donkere middenstreep langs de rug en zwarte spikkels. Buik is geel tot oranje. Veel slankere bouw dan zandhagedis. Naam komt van het bijzondere kenmerk: ze baart levende jongen in plaats van eitjes te leggen — uniek onder onze hagedissen.
Ecologische waarde
Belangrijke regulator van kleine insecten en spinnen in zonnige habitats. Beschermd onder Wet natuurbescherming. Algemeen maar plaatselijk afnemend door verlies van schraallanden en stapelmuren in agrarisch landschap. Goede tuin-indicatorsoort voor wie schraal-zandige zonnige plekken aanlegt.
Leefwijze
Volwassenen ontwaken in maart–april en zonnen op zonbeschenen stenen. Paartijd in mei. Vrouwtjes dragen 5–10 jongen 2–3 maanden in het lichaam en baren in juli–augustus zwarte babyhagedissen van 4 cm. Overwinteren in stenen-spleten, holen of onder boomwortels van oktober tot maart.
In de ecotuin
Een goed-gelegen stapelmuur op zonnige plek koloniseert binnen 1–2 jaar. Gebruik onbehandelde natuurstenen (geen kalkbeton), bouw 60+ cm hoog met holle tussenruimtes. Combineer met ruige vegetatie binnen 5 m voor schuilen en jagen. Geen kat in de buurt.
Tips
- Stapelmuur van 60+ cm op zonnige plek met holle tussenruimtes
- Behoud ruige vegetatie binnen 5 m voor schuilen
- Geen pesticiden — direct dodelijk
- Houd katten weg — voornaamste predator
