Mezen · Inheems in Nederland

Pimpelmees

Cyanistes caeruleus

insecteneterstandvogelholenbroeder
Pimpelmees

Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0

Karakter

Een klein, beweeglijk vogeltje met een hemelsblauw kapje, gele borst en witte wangen. De pimpelmees is een acrobatische insectenjager die zelfs aan dunne twijgjes hangend rupsen en bladluizen vangt.

Soort & Leefwijze

vogelDagactief

Actieve maanden

jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec

Grootte

11–12 cm

Voedsel

Insecten, rupsen, bladluizen, zaden

Nuttig voor

rupsenbestrijdingbladluisbestrijding

Beschermd

Beschermd

Biotoop

Loofbossen, tuinen, parken en boomrijke lanen op diverse bodemtypen.

Herkomst

Inheems

Oorspronkelijk in Nederland

Aantrekken in de tuin

Hang nestkastjes met een invliegopening van 26 mm. Plant inheemse loofbomen en bied in de winter vetbollen en pinda's aan.

Herkenning

De pimpelmees (Cyanistes caeruleus) is een kleine, kleurrijke vogel van slechts 11 tot 12 centimeter. Het hemelblauwe kapje, de witte wangen met zwarte oogstreep, de gele borst en de groenblauw rug maken hem onmiskenbaar. Mannetjes zijn iets feller gekleurd dan vrouwtjes. De pimpelmees is een acrobatische vogel die vaak hangend aan dunne twijgen en bladeinden foerageert, op plekken die voor grotere mezen onbereikbaar zijn.

Ecologische waarde

De pimpelmees is een efficiënte insectenverdelger, gespecialiseerd in het afzoeken van bladeren en dunne takken. Tijdens het broedseizoen voedt een paartje zijn 8 tot 14 jongen met enorme hoeveelheden rupsen en bladluizen. Per nest worden naar schatting meer dan 10.000 insecten gevangen. Pimpelmezen zijn bijzonder effectief in het bestrijden van kleine rupsen die andere vogels negeren.

Door hun voorkeur voor de buitenste takken van bomen vullen ze de koolmees aan, die meer in het binnenste van de kroon foerageert. Samen vormen ze een complementair bestrijdersduo.

Leefwijze

Pimpelmezen zijn standvogels die het hele jaar in hun territorium verblijven. Ze broeden in kleine boomholtes, muurholtes en nestkastjes met een invliegopening van 26 millimeter, te klein voor koolmezen. Het nest wordt gebouwd van mos, haar en veertjes. Met 8 tot 14 eieren hebben ze een van de grootste legsels van alle Europese zangvogels.

Buiten het broedseizoen vormen pimpelmezen gemengde groepjes met koolmezen en andere mezensoorten die gezamenlijk door boomkronen trekken op zoek naar voedsel.

In de ecotuin

Hang nestkastjes op met een invliegopening van 26 millimeter, specifiek voor pimpelmezen. De kleinere opening voorkomt dat koolmezen het kastje bezetten. Plaats het kastje op 1,5 tot 3 meter hoogte met de opening op het noordoosten. Plant inheemse loofbomen, vooral eik en wilg, die het meeste insectenleven herbergen.

In de winter waarderen pimpelmezen vetbollen, pinda's en zonnebloempitten. Ze zijn acrobatisch genoeg om aan hangend voer te eten, wat grotere vogels afschrikt.

Tips

  • Gebruik nestkastjes met 26 mm invliegopening, specifiek voor pimpelmezen
  • Plant inheemse loofbomen die veel insecten herbergen als voedselbron
  • Bied in de winter vetbollen en pinda's aan op een hangend voederstation
  • Snoei bomen en struiken niet in het broedseizoen van half maart tot half juli

Veelgestelde vragen

Over Pimpelmees

Hoe herken je Pimpelmees?+

Een klein, beweeglijk vogeltje met een hemelsblauw kapje, gele borst en witte wangen. De pimpelmees is een acrobatische insectenjager die zelfs aan dunne twijgjes hangend rupsen en bladluizen vangt.

In welk biotoop leeft Pimpelmees?+

Loofbossen, tuinen, parken en boomrijke lanen op diverse bodemtypen.

Wat eet Pimpelmees?+

Insecten, rupsen, bladluizen, zaden

Hoe trek je Pimpelmees aan in je tuin?+

Hang nestkastjes met een invliegopening van 26 mm. Plant inheemse loofbomen en bied in de winter vetbollen en pinda's aan.

Wanneer is Pimpelmees actief?+

Pimpelmees is in Nederland actief in: januari, februari, maart, april, mei, juni, juli, augustus, september, oktober, november, december.

Is Pimpelmees beschermd?+

Ja, Pimpelmees valt onder de Wet natuurbescherming. Verstoring, vangen of doden is verboden zonder ontheffing.

Bronnen & verder lezen

Laatst bijgewerkt: 6 april 2026.