Herkenning
De zandhagedis (Lacerta agilis) is met 18–25 cm aanmerkelijk groter en steviger dan de levendbarende hagedis. Vrouwtjes zijn bruin met dubbele lichte rugstreep. Mannetjes ontwikkelen in paartijd fel grasgroene flanken — een uitzonderlijk schouwspel onder Nederlandse reptielen. De staart is opvallend dik aan de basis.
Ecologische waarde
Strikt beschermd onder Habitatrichtlijn. Sleutelsoort van Nederlandse heidesystemen — aanwezigheid wijst op een gezonde droge zandhabitat. Sterk afgenomen sinds de jaren '70 door verlies van zandverstuivingen, vergrassing en verbossing van heide.
Leefwijze
Paartijd in april–mei waarin mannetjes hun groene kleur tonen en territoria verdedigen. Vrouwtjes leggen 5–15 eitjes in zonnige zandige bodem; uitkomen in augustus. Volwassenen worden 4–7 jaar oud. Overwinteren in zelfgegraven holen.
In de ecotuin
Niet realistisch om aan te trekken in typische tuin — vraagt grote oppervlakten zandige heide. Aanwezigheid alleen in tuinen aan natuurterreinen op de Veluwe, kustduinen of zandige delen van Drenthe. Behoud bestaande zandhagedis-habitats — meld waarnemingen.
Tips
- Niet in typische tuin — alleen in heide-/duingebieden
- Behoud zandige open plekken in nabijgelegen natuur
- Lobby tegen vergrassing van heide
- Meld waarnemingen bij RAVON
