Bijen · Inheems in Nederland

Aardhommel

Bombus terrestris

bestuiverkolonievormendvroeglange-tong
Aardhommel

Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0

Karakter

De grootste en meest voorkomende hommel — zwart met twee gele banden en een spierwitte achterkant. Pioniersoort van de vroege lente.

Soort & Leefwijze

insectDagactief

Actieve maanden

jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec

Grootte

koningin 22 mm, werkster 11–17 mm

Voedsel

Nectar en stuifmeel van wilg, blauwe regen, krokus, longkruid, lavendel, distels, klaver en honderden andere bloemen.

Nuttig voor

bestuivingmoestuinfruitteelt

Beschermd

Niet beschermd

Biotoop

Vrijwel overal: tuinen, bermen, akkerranden, bossen — nestelt in verlaten muizenholen en in graspollen.

Herkomst

Inheems

Oorspronkelijk in Nederland

Aantrekken in de tuin

Wilg en krokus voor de eerste koninginnen. Stenen of takken op een schaduwrijke plek voor verlaten muizenholen waar nieuwe koningen kunnen nestelen.

Herkenning

De aardhommel (Bombus terrestris) is een fors, zwart-gele hommel met een opvallende witte achterkant. De koningin is met 22 mm aanmerkelijk groter dan de werksters (11–17 mm) en de mannetjes (14–16 mm). Het patroon — zwart met gele kraag en gele band op het achterlijf, eindigend in wit — is haar handelsmerk. Aardhommels zoemen luid en vliegen al bij 6 °C — een uitzondering onder bestuivers.

Ecologische waarde

Een van de belangrijkste bestuivers van Europa. Polylectisch: ze bezoekt honderden plantensoorten zonder voorkeur voor één familie. Cruciaal voor wilgen-bestuiving in maart, voor moestuingewassen (tomaat via 'buzz pollination'), en voor late zomerbloeiers tot in september. Een tuin zonder aardhommels verliest een fundamentele ecologische functie.

Leefwijze

Sociale soort met annuele kolonies van 200–500 individuen. Alleen de bevruchte koninginnen overwinteren — vanaf maart zoeken ze nestplaatsen, vaak verlaten muizenholen. De koningin start de kolonie alleen, voedt eerste werksters zelf, en wijdt zich daarna aan eieren leggen. In augustus worden mannetjes en jonge koninginnen geboren; de oude kolonie sterft in september.

In de ecotuin

Aardhommels komen vanzelf zodra er bloei is van maart tot oktober. Voor nestelen: laat een schaduwrijke hoek met stenen, oude takkenrillen of dichtbegroeide pollen ongestoord. Niet aanharken in voorjaar — daar zitten koninginnen. De grootste fout: insecticiden, ook 'biologisch' in de buurt.

Tips

  • Plant wilg, krokus en longkruid voor maart-bloei
  • Laat een ruige hoek met stenen en gras ongestoord — potentieel nest
  • Combineer langtongige planten zoals klaver en distel met korttongige zoals knoopkruid
  • Geen pesticiden — neonicotinoïden doden hele kolonies

Veelgestelde vragen

Over Aardhommel

Hoe herken je Aardhommel?+

De grootste en meest voorkomende hommel — zwart met twee gele banden en een spierwitte achterkant. Pioniersoort van de vroege lente.

In welk biotoop leeft Aardhommel?+

Vrijwel overal: tuinen, bermen, akkerranden, bossen — nestelt in verlaten muizenholen en in graspollen.

Wat eet Aardhommel?+

Nectar en stuifmeel van wilg, blauwe regen, krokus, longkruid, lavendel, distels, klaver en honderden andere bloemen.

Hoe trek je Aardhommel aan in je tuin?+

Wilg en krokus voor de eerste koninginnen. Stenen of takken op een schaduwrijke plek voor verlaten muizenholen waar nieuwe koningen kunnen nestelen.

Wanneer is Aardhommel actief?+

Aardhommel is in Nederland actief in: maart, april, mei, juni, juli, augustus, september.

Bronnen & verder lezen

Laatst bijgewerkt: 1 mei 2026.