Herkenning
De atalanta (Vanessa atalanta) is een opvallende dagvlinder met een vleugelspanwijdte van 55 tot 60 millimeter. De bovenzijde van de vleugels is fluwelzwart met een brede, vuurrode diagonale band over de voorvleugels en een rode rand langs de achtervleugels. De voorvleugels hebben witte vlekken bij de punt. De onderzijde is prachtig gemarmerd in bruine en zwarte tinten met een fijn blauw patroon.
Ecologische waarde
De atalanta is een belangrijke bestuiver die een breed scala aan bloemen bezoekt, vooral in het najaar wanneer andere bestuivers al minder actief zijn. Als trekvlinder verbindt hij ecosystemen over grote afstanden en draagt hij bij aan de genetische uitwisseling tussen plantenpopulaties in verschillende landen.
De rupsen voeden zich met brandnetels en zijn daarmee onderdeel van het voedselweb rond deze sleutelplant. Sluipwespen, mezen en andere insecteneters profiteren van de rupsen als voedselbron.
Leefwijze
De atalanta is een trekvlinder die elk voorjaar vanuit het Middellandse Zeegebied naar Noord-Europa trekt. De eerste exemplaren arriveren in mei en juni. In Nederland planten ze zich voort op brandnetels. De rupsen leven solitair in een opgerold brandnetelblad. In de nazomer verschijnt een nieuwe generatie die zich voedt met nectar en rottend fruit ter voorbereiding op de terugtrek naar het zuiden.
Door klimaatverandering overwintert de atalanta steeds vaker met succes in Nederland, al blijft de trek het belangrijkste aanvoermechanisme.
In de ecotuin
Laat een plek met brandnetels staan op een zonnige, beschutte locatie als waardplant. Plant nectarrijke bloemen die laat in het seizoen bloeien, zoals herfstasters, ijzerhard, buddleja en sedum. Laat gevallen fruit liggen onder fruitbomen: atalanta's voeden zich graag met het sap van rottende pruimen, peren en appels.
Een zonnige, windstille hoek in de tuin met vlakke stenen biedt atalanta's de mogelijkheid om op te warmen, essentieel voor deze warmteminnende vlinder.
Tips
- Laat brandnetels staan op een zonnige plek als waardplant voor de rupsen
- Plant late bloeiers als herfstasters en sedum voor nectar in het najaar
- Laat gevallen fruit liggen als voedselbron voor vlinders in de nazomer
- Creëer een zonnige, beschutte hoek met vlakke stenen als opwarmplaats
