Koolwitjes · Inheems in Nederland

Klein koolwitje

Pieris rapae

dagactiefmoestuinvlinderwaardplant-kruisbloem
Klein koolwitje

Wikimedia Commons / CC BY 3.0

Karakter

De algemeenste witte vlinder van Nederland — kleiner en lichter dan groot koolwitje, met één (mannetje) of twee (vrouwtje) zwarte vlekken op de voorvleugel.

Soort & Leefwijze

vlinderDagactief

Actieve maanden

jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec

Grootte

vleugelspanwijdte 38–48 mm

Voedsel

Rups: kool, raapzaad, look-zonder-look, judaspenning, herik. Vlinder: koninginnenkruid, marjolein, klaproos.

Nuttig voor

bestuiving

Beschermd

Niet beschermd

Biotoop

Moestuinen, tuinen, akkerranden, parken — overal waar kruisbloemigen groeien.

Herkomst

Inheems

Oorspronkelijk in Nederland

Aantrekken in de tuin

Aanwezig zodra je kool of look-zonder-look hebt. In een kleine moestuin: één plant kool offeren als waardplant, andere afdekken met insectengaas.

Herkenning

Het klein koolwitje (Pieris rapae) heeft witte vleugels met zwartgrijze top aan de voorvleugel. Mannetjes hebben één zwarte vlek op de voorvleugel, vrouwtjes twee. De achtervleugel heeft een gele tot citroengroene onderkant. Aanmerkelijk kleiner dan het groot koolwitje en met minder uitgebreide zwarte tekening.

Ecologische waarde

Waardplanten zijn alle kruisbloemigen (Brassicaceae): cultuurkool, raapzaad, herik, paarse dovenetel, look-zonder-look en judaspenning. De rups is in moestuinen ongewenst maar is wel basisvoedsel voor sluipwespen, koolmezen en huismussen. De volwassen vlinder is een belangrijke bestuiver in vroeg voorjaar wanneer weinig andere insecten actief zijn.

Leefwijze

Drie tot vijf generaties per jaar. Vrouwtjes zetten 1 ei tegelijk af op koolblad — niet in groepen zoals het groot koolwitje. Rupsen zijn solitair en goed gecamoufleerd op groen blad. Pop overwintert vastgehecht aan stengels of muren.

In de ecotuin

Geen reden tot paniek over rupsen op kool — natuurlijke vijanden (sluipwespen, koolmezen) houden de aantallen in balans als je niet spuit. Eén kool offeren als waardplant betekent dat je drie generaties witjes voedt zonder oogstverlies elders.

Tips

  • Offer één koolplant of bewust look-zonder-look als waardplant
  • Dek productie-kool af met insectengaas (4 mm maaswijdte)
  • Hang nestkasten voor koolmezen — zij eten honderden rupsen tijdens broed
  • Vermijd elke vorm van bestrijding — sluipwespen doen het beter

Veelgestelde vragen

Over Klein koolwitje

Hoe herken je Klein koolwitje?+

De algemeenste witte vlinder van Nederland — kleiner en lichter dan groot koolwitje, met één (mannetje) of twee (vrouwtje) zwarte vlekken op de voorvleugel.

In welk biotoop leeft Klein koolwitje?+

Moestuinen, tuinen, akkerranden, parken — overal waar kruisbloemigen groeien.

Wat eet Klein koolwitje?+

Rups: kool, raapzaad, look-zonder-look, judaspenning, herik. Vlinder: koninginnenkruid, marjolein, klaproos.

Hoe trek je Klein koolwitje aan in je tuin?+

Aanwezig zodra je kool of look-zonder-look hebt. In een kleine moestuin: één plant kool offeren als waardplant, andere afdekken met insectengaas.

Wanneer is Klein koolwitje actief?+

Klein koolwitje is in Nederland actief in: maart, april, mei, juni, juli, augustus, september, oktober.

Bronnen & verder lezen

Laatst bijgewerkt: 1 mei 2026.