Witjes · Inheems in Nederland

Koolwitje

Pieris brassicae

bestuiverdagvlindermoestuinbewoner
Koolwitje

Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0

Karakter

Een grote, witte vlinder met zwarte vleugelpunten die sierlijk over tuinen en akkers fladdert. Het groot koolwitje is een veelvoorkomende bestuiver wiens rupsen leven op kruisbloemigen.

Soort & Leefwijze

vlinderDagactief

Actieve maanden

jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec

Grootte

55–65 mm (spanwijdte)

Voedsel

Nectar (vlinder), kruisbloemigen (rups)

Nuttig voor

bestuiving

Beschermd

Niet beschermd

Biotoop

Moestuinen, bloemrijke akkerranden, tuinen en open landschappen op diverse bodemtypen.

Herkomst

Inheems

Oorspronkelijk in Nederland

Aantrekken in de tuin

Plant nectarrijke bloemen naast de moestuin. Accepteer enige rupsenvraat op koolgewassen als bijdrage aan de biodiversiteit.

Herkenning

Het groot koolwitje (Pieris brassicae) is een forse dagvlinder met een vleugelspanwijdte van 55 tot 65 millimeter. De bovenzijde van de vleugels is roomwit met opvallende zwarte punten aan de voorvleugels. Vrouwtjes hebben daarnaast twee zwarte vlekken en een streep op de voorvleugel. De onderzijde van de achtervleugel is geelgroen. De rupsen zijn geel-groen met zwarte vlekken en stippen, en leven in groepen op koolachtigen.

Ecologische waarde

Volwassen koolwitjes zijn actieve bestuivers die een breed scala aan bloemen bezoeken, van lavendel tot buddleja en knoopkruid. Ze vliegen grote afstanden en dragen bij aan de genetische uitwisseling tussen plantenpopulaties. De rupsen zijn op hun beurt voedsel voor sluipwespen, mezen en andere insecteneters.

In een ecologisch gebalanceerde tuin worden koolwitjesrupsen in toom gehouden door natuurlijke vijanden zoals het sluipwespje Cotesia glomerata, dat zijn eitjes in de rupsen legt.

Leefwijze

Het koolwitje vliegt in twee tot drie generaties per jaar, van april tot september. De vrouwtjes leggen gele eitjes in groepjes van 20 tot 100 op de onderzijde van bladeren van kruisbloemigen, vooral kool, broccoli en mosterd. De rupsen eten in groepsverband en kunnen aanzienlijke schade aanrichten aan koolgewassen. Ze verpoppen zich als groene of bruine pop aan muren en hekken.

In het najaar overwinteren de poppen. De eerste vlinders verschijnen in april wanneer de temperatuur voldoende stijgt.

In de ecotuin

In de ecotuin is het koolwitje zowel een waardevolle bestuiver als een uitdaging voor de moestuin. Dek koolgewassen af met fijnmazig insectengaas om eiafzetting te voorkomen. Laat tegelijkertijd wilde kruisbloemigen als look-zonder-look en pinksterbloem staan als alternatieve waardplanten.

Plant nectarrijke bloemen nabij de moestuin om volwassen vlinders aan te trekken en het sluipwespje Cotesia glomerata te bevorderen, dat de rupsenpopulatie op natuurlijke wijze reguleert.

Tips

  • Bescherm koolgewassen met fijnmazig insectengaas tegen eiafzetting
  • Plant wilde kruisbloemigen als alternatieve waardplanten voor de rupsen
  • Bevorder sluipwespen door schermbloemigen te planten nabij de moestuin
  • Verwijder eiproppen handmatig van koolbladeren als u geen gaas gebruikt

Veelgestelde vragen

Over Koolwitje

Hoe herken je Koolwitje?+

Een grote, witte vlinder met zwarte vleugelpunten die sierlijk over tuinen en akkers fladdert. Het groot koolwitje is een veelvoorkomende bestuiver wiens rupsen leven op kruisbloemigen.

In welk biotoop leeft Koolwitje?+

Moestuinen, bloemrijke akkerranden, tuinen en open landschappen op diverse bodemtypen.

Wat eet Koolwitje?+

Nectar (vlinder), kruisbloemigen (rups)

Hoe trek je Koolwitje aan in je tuin?+

Plant nectarrijke bloemen naast de moestuin. Accepteer enige rupsenvraat op koolgewassen als bijdrage aan de biodiversiteit.

Wanneer is Koolwitje actief?+

Koolwitje is in Nederland actief in: april, mei, juni, juli, augustus, september.

Bronnen & verder lezen

Laatst bijgewerkt: 6 april 2026.