Bijen · Inheems in Nederland

Steenhommel

Bombus lapidarius

bestuiverkolonievormendstapelmuurstenen
Steenhommel

Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0

Karakter

Glanzend zwart met fel oranjerode achterkant — de meest contrastrijke hommel van Nederland. Nestelt onder stenen en in stapelmuren.

Soort & Leefwijze

insectDagactief

Actieve maanden

jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec

Grootte

koningin 22 mm, werkster 12–16 mm

Voedsel

Nectar en stuifmeel van klaver, rode klaver, vlinderstruik, distels, slangenkruid, knoopkruid.

Nuttig voor

bestuivingecotuin-stapelmuur

Beschermd

Niet beschermd

Biotoop

Open landschappen, bermen, akkerranden, stapelmuren, ruige zonnige hellingen.

Herkomst

Inheems

Oorspronkelijk in Nederland

Aantrekken in de tuin

Een stapelmuur met stenen op zonnige plek + klaver in de buurt. Steenhommels koloniseren een goed-gelegen muur binnen 1–2 jaar.

Herkenning

De steenhommel (Bombus lapidarius) is direct herkenbaar aan zijn diepzwarte voorkant en felle oranjerode achterlijfspunt — geen andere Nederlandse hommel heeft dit kleurpatroon. Mannetjes hebben aanvullend gele gezichtsharen. De koningin is opvallend groot (22 mm); werksters middelmatig. Vliegt graag op zonnige stenen of muren in rust.

Ecologische waarde

Vooral een bestuiver van vlinderbloemigen — rode klaver, witte klaver, rolklaver. Ook geliefd op slangenkruid, knoopkruid en kaardebol. Specialiteit van zonnige open habitats; in dichte bossen of schaduwtuinen vrijwel afwezig. Een goede indicator voor het ecologisch potentieel van een open zonnige hoek.

Leefwijze

Sociale kolonies van 100–300 individuen. Nestelt karakteristiek onder stenen, in stapelmuren of in oude muizenholen onder rotsen. De koningin zoekt vanaf april naar geschikte nestplaatsen — een stapelmuur op een zonnige helling is ideaal. Mannetjes vliegen langs vaste 'patrouille-routes' in juli–augustus.

In de ecotuin

Een echte ecotuin-kandidaat. Bouw een stapelmuur op een zonnige plek (minimaal 60 cm hoog, holle tussenruimtes) en plant rolklaver of slangenkruid eromheen. Eerste kolonie verschijnt vaak al in jaar 2.

Tips

  • Bouw een stapelmuur met holle tussenruimtes op een zonnige plek
  • Plant rode klaver, slangenkruid en knoopkruid in de zone rond de muur
  • Behoud rotsstapels en oude betonblokken in een wilde hoek
  • Geen herbiciden — klavers zijn essentiële voedselbron

Veelgestelde vragen

Over Steenhommel

Hoe herken je Steenhommel?+

Glanzend zwart met fel oranjerode achterkant — de meest contrastrijke hommel van Nederland. Nestelt onder stenen en in stapelmuren.

In welk biotoop leeft Steenhommel?+

Open landschappen, bermen, akkerranden, stapelmuren, ruige zonnige hellingen.

Wat eet Steenhommel?+

Nectar en stuifmeel van klaver, rode klaver, vlinderstruik, distels, slangenkruid, knoopkruid.

Hoe trek je Steenhommel aan in je tuin?+

Een stapelmuur met stenen op zonnige plek + klaver in de buurt. Steenhommels koloniseren een goed-gelegen muur binnen 1–2 jaar.

Wanneer is Steenhommel actief?+

Steenhommel is in Nederland actief in: maart, april, mei, juni, juli, augustus, september.

Bronnen & verder lezen

Laatst bijgewerkt: 1 mei 2026.