242·Apiaceae·Inheems·30–100 cm

Wilde peen

Daucus carota

nectarzweefvliegenvlinderswaardplant
Wilde peen

Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0

Karakter

De wilde peen is de voorouder van de tuinpeen — met sierlijke schermbloemige bloeiwijzen en een karakteristiek donker centraal bloempje. Zij is een magneet voor zweefvliegen en parasitaire wespen.

Standplaats

zon

Bloeiperiode

jan
feb
mrt
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec

Hoogte

30–100 cm

Droogtebestendig

Bodem

zandkalkleem

Levensduur

tweejarig

Biotoop

Droge schrale graslanden, wegbermen, dijken en kalkrijke, zandige bodems.

Herkomst

Inheems

Oorspronkelijk in Nederland

Veelgestelde vragen

Over Wilde peen

Wat is Wilde peen?+

De wilde peen is de voorouder van de tuinpeen — met sierlijke schermbloemige bloeiwijzen en een karakteristiek donker centraal bloempje. Zij is een magneet voor zweefvliegen en parasitaire wespen.

Waar groeit Wilde peen van nature?+

Droge schrale graslanden, wegbermen, dijken en kalkrijke, zandige bodems.

Waar plant ik Wilde peen in mijn tuin?+

Standplaats: zon. Watervoorkeur: Droogtebestendig. Hoogte: 30–100 cm.

Wanneer bloeit Wilde peen?+

Wilde peen bloeit in: juni, juli, augustus, september.

Hoe vermeerder je Wilde peen?+

Wilde peen is tweejarig en vermeerdert uitsluitend door zaad — scheuren of stekken werkt niet vanwege de penwortel. Zaai in september of oktober direct op de plek waar de plant moet groeien; verplanten verdraagt wilde peen slecht. Verzamel zaad zelf van uitgebloeide schermen die als 'vogelnestjes' samenkrullen — schud ze in een papieren zak en het zaad valt vanzelf uit. Strooi het zaad oppervlakkig op een open, schrale, zonnige plek en hark het licht in. Niet bedekken met grond of compost. De winter zorgt voor de noodzakelijke koudebehandeling; in maart-april zie je de eerste fijne, varenachtige bladrozetten verschijnen. In het tweede jaar schiet de plant op tot een meter hoog en bloeit ze rijkelijk. Voor doorlopende bloei: zaai twee jaar achter elkaar, daarna onderhoudt de plant zichzelf via spontane zaadval. Laat altijd een paar schermen staan die op natuurlijke wijze rijp worden en uitvallen. Verwar wilde peen niet met giftige Conium maculatum (gevlekte scheerling) — wilde peen heeft behaarde stengels en het kenmerkende donkerpaarse middenbloempje. Niet verplanten: penwortel beschadigt en de plant overleeft het zelden. Eerstejaars-rozetten zijn klein — markeer ze met een bamboes

Welke ziekten en plagen treffen Wilde peen?+

Wilde peen is op zijn standplaats robuust, maar in een tuincontext kunnen drie problemen optreden. Wortelvlieg (Psila rosae) legt eitjes bij de wortelhals en larven vreten gangetjes in de wortel — voor de sierwaarde zelden een probleem, want bovengronds bloeit de plant gewoon door. Voor zaad-oogst is het irrelevant. In zachte natte zomers kan Sclerotinia -rot de stengelvoet aantasten, vooral in dichte aanplant. Voldoende ruimte tussen planten (40-50cm) voorkomt dit grotendeels. Bladluizen op jonge scheuten zijn gewoonlijk een non-issue: zweefvlieg-larven en lieveheersbeestjes ruimen ze binnen twee weken op — die natuurlijke vijanden komen vaak nota bene op de wilde peen zelf afgevlogen. Wanneer niets doen het beste is : bruine vlekjes op de bloemschermen in september zijn rijpend zaad, geen ziekte. Knip ze niet weg — vinken en putters wachten erop. De totale plant sterft natuurlijkerwijs af na zaadzetting; dat is correct gedrag, geen probleem.

Welke planten combineren goed met Wilde peen?+

Goede companion planten zijn: Knoopkruid, Margriet, Smeerwortel, Akkerdistel.

Voor welke dieren is Wilde peen een waardplant?+

Wilde peen is een waardplant voor: Koninginnenpage, Zweefvlieg, Sluipwesp, Putter.

Beschrijving

Daucus carota, de wilde peen, is een tweejarige plant uit de schermbloemenfamilie. In het eerste jaar vormt ze een bladrozet; in het tweede jaar schiet ze op met een stevige, behaarde stengel. De samengestelde schermen bestaan uit honderden kleine witte bloempjes met een opvallend paars-rood centraal bloempje. Na de bloei krult het scherm samen als een vogelnestje.

Ecologische waarde

Het open, platte bloemscherm is toegankelijk voor een groot aantal insecten met korte monddelen. Zweefvliegen, gaasvliegen, sluipwespen en kleine vlindersoorten zijn vaste bezoekers. De larven van de koninginnenpage gebruiken wilde peen als waardplant. De zaden met haakjes hechten aan dierenvacht en verspreiden zich zo effectief.

Groeiomstandigheden

Wilde peen groeit op droge, schrale bodems in volle zon. Op te voedselrijke grond schiet ze wel op maar bloeit minder rijkelijk. Ze is een uitstekende pionier op braakliggende, zandige plekken en verschijnt spontaan na verschraling.

In jouw tuin

  • Zaai in het najaar op een open, schrale plek — niet overdekken.
  • Combineer met margriet, knoopkruid en rolklaver in een hooilandmengsel.
  • Laat zaaddozen staan voor vogels en verspreiding.
  • De plant zichzelf opnieuw zaait als je een deel laat staan na maaien.

Door het jaar

Fenologie-kalender

J
F
M
A
M
J
J
A
S
O
N
D

rust

ontkiemen

bladuitloop

knopvorming

bloei

zaadzetting

afsterven

rust

Winter

Lente

Zomer

Herfst

Hoe meer maken

Vermeerderen

Wilde peen is tweejarig en vermeerdert uitsluitend door zaad — scheuren of stekken werkt niet vanwege de penwortel. Zaai in september of oktober direct op de plek waar de plant moet groeien; verplanten verdraagt wilde peen slecht. Verzamel zaad zelf van uitgebloeide schermen die als 'vogelnestjes' samenkrullen — schud ze in een papieren zak en het zaad valt vanzelf uit.

Strooi het zaad oppervlakkig op een open, schrale, zonnige plek en hark het licht in. Niet bedekken met grond of compost. De winter zorgt voor de noodzakelijke koudebehandeling; in maart-april zie je de eerste fijne, varenachtige bladrozetten verschijnen. In het tweede jaar schiet de plant op tot een meter hoog en bloeit ze rijkelijk.

Voor doorlopende bloei: zaai twee jaar achter elkaar, daarna onderhoudt de plant zichzelf via spontane zaadval. Laat altijd een paar schermen staan die op natuurlijke wijze rijp worden en uitvallen.

  • Verwar wilde peen niet met giftige Conium maculatum (gevlekte scheerling) — wilde peen heeft behaarde stengels en het kenmerkende donkerpaarse middenbloempje.
  • Niet verplanten: penwortel beschadigt en de plant overleeft het zelden.
  • Eerstejaars-rozetten zijn klein — markeer ze met een bamboestokje zodat je niet per ongeluk wiedt.
  • Voor commerciële peenrassen: NIET zaaien naast moestuinpeen, kruisbestuiving geeft houterige peulvruchten.

Wat kan er misgaan

Gezondheid

Wilde peen is op zijn standplaats robuust, maar in een tuincontext kunnen drie problemen optreden. Wortelvlieg (Psila rosae) legt eitjes bij de wortelhals en larven vreten gangetjes in de wortel — voor de sierwaarde zelden een probleem, want bovengronds bloeit de plant gewoon door. Voor zaad-oogst is het irrelevant.

In zachte natte zomers kan Sclerotinia-rot de stengelvoet aantasten, vooral in dichte aanplant. Voldoende ruimte tussen planten (40-50cm) voorkomt dit grotendeels. Bladluizen op jonge scheuten zijn gewoonlijk een non-issue: zweefvlieg-larven en lieveheersbeestjes ruimen ze binnen twee weken op — die natuurlijke vijanden komen vaak nota bene op de wilde peen zelf afgevlogen.

Wanneer niets doen het beste is: bruine vlekjes op de bloemschermen in september zijn rijpend zaad, geen ziekte. Knip ze niet weg — vinken en putters wachten erop. De totale plant sterft natuurlijkerwijs af na zaadzetting; dat is correct gedrag, geen probleem.

Mooi naast elkaar

Plant-combinaties

Past niet bij jouw situatie?

Alternatieven per situatie

Vochtige tot natte bodem

Engelwortel

Wilde peen wil drainage. Op nattere bodems geeft engelwortel (Angelica sylvestris) hetzelfde 'platte schermen'-effect en is zelfs nog forser — even waardevol voor zweefvliegen.

Halfschaduwrijke plek

Fluitenkruid

Wilde peen heeft volle zon nodig. Fluitenkruid (Anthriscus sylvestris) doet hetzelfde 'witte berm'-effect maar in halfschaduw, en bloeit zelfs vroeger (april-juni).

Klein balkon of vensterbak

Bieslook

Wilde peen wordt te groot en heeft een penwortel. Bieslook geeft op miniatuurschaal een vergelijkbaar 'paarsbloem-scherm'-effect, is meerjarig en eetbaar.

Wie leeft hierop

Waardplant voor

Bronnen & verder lezen

Laatst bijgewerkt: 2 april 2026.