Tuinplan maken voor het nieuwe jaar
Schets je gewasrotatie, teken nieuwe borders, en bedenk welke gebieden je wilt aanpakken. Een goed plan in januari scheelt stress in mei.
Seizoenskalender
Winter
Tuin in Januari
De stilste maand van het jaar. De tuin slaapt onder een laag rust, en jij krijgt eindelijk de tijd om plannen te smeden voor het komende seizoen. Geen haast, alleen aandacht.
Tuintaken (8)
Wat staat er deze maand op de planning in de ecotuin.
Zaadcatalogussen doorbladeren
Bestel vroeg bij ecologische kwekers zoals De Bolster, Vreeken's of Bingenheimer Saatgut. Populaire rassen raken in maart al uitverkocht.
Snoeien bij vorstvrij weer
Loofbomen, druiven en bessenstruiken kunnen nu nog gesnoeid worden. Niet snoeien bij strenge vorst — sapstroom kan dan beschadigen.
Nestkasten controleren of nieuwe ophangen
Februari is de uiterste deadline. Hang ze in januari op zodat vogels ze kunnen verkennen voordat het broedseizoen begint.
Gereedschap schoonmaken en slijpen
Spaden, schoffels en snoeischaren ontroesten met staalwol, dan invetten met lijnolie. Snoeischaren bijslijpen met een diamantvijl.
Compost keren bij dooi
Alleen als de hoop niet bevroren is. Anders gewoon laten — wormen en micro-organismen werken op laag vuur door.
Bladhopen en takkenrillen met rust laten
Egels, padden en duizenden insecten overwinteren erin. Niet aanraken tot maart.
Vogeltelling 25-26 januari (NL Tuinvogeltelling)
Tel een uur lang vogels in je tuin en geef de data door aan Vogelbescherming. Citizen science op zijn best.
Biodiversiteit (3)
Concrete acties voor het ondersteunen van vogels, insecten en andere tuinbewoners.
Vogels voeren met variatie
Mezenbol, zonnebloempitten, vetbol én water in een ondiepe schaal (verver dagelijks bij vorst). Plaats voederplek hoog en kattenveilig.
Egel-toevluchtsoord controleren
Een takkenhoop of bladhoop in een rustige hoek geeft egels een veilige winterslaapplek. Niet betreden, niet harken.
Waterschaal isvrij houden
Zet een tennisbal in de drinkschaal en haal die er bij vorst uit, of zet een dunne plastic schaal die makkelijk uit te kloppen is.
Dieren te spotten (4)
Wat zie en hoor je deze maand in de Nederlandse tuin.
Koolmees
Komt nu massaal naar voederplek; zingt al "tee-tje-tee" als kennismaking voor het broedseizoen.
Meer over koolmees →Roodborst
Solitair en territoriaal — je hoort meestal één vaste vogel in je tuin de hele winter.
Meer over roodborst →Pimpelmees
Kleinere, blauwere variant van de koolmees; volgt graag mezenbollen.
Meer over pimpelmees →Merel
Zoekt onder bladhopen en composthopen naar wormen en pissebedden.
Meer over merel →Fenologische tekenen (2)
Natuurgebeurtenissen die het ritme van deze maand markeren.
Eerste vogelzang
Bij zacht weer eind januari begint de roodborst soms al voorzichtig te zingen — een eerste teken dat het seizoen op kantelen staat.
Dagverlenging merkbaar
Eind januari is het rond 17:00 nog licht. Planten registreren dit en hervatten langzaam de groei van wortels onder de grond.
Oogst deze maand
Wat kun je nu uit de moestuin halen?
BoerenkoolSpruitjesWinterpreiVeldslaPastinaakKnolselderij
Voor wat je nu kunt zaaien en wanneer: Zaaikalender Januari →
Tip van de maand
Plan twee seizoenen vooruit. Bestel zaad nu, plan zomer-irrigatie nu, schets herfststructuur nu. De ecotuinier denkt langer dan één maand.
Reflectie
Wat januari je leert over ecotuinieren.
In januari mag de tuin slapen — en jij ook. Veel beginnende ecotuiniers voelen zich schuldig over "niets doen", maar rust is een seizoenstaak op zich. De biologische processen in de bodem gaan onverstoord door: schimmels verteren bladeren, wormen mengen humus, bacteriën zetten ammoniak om in nitraat. Jouw rol is niet ingrijpen, maar getuigen. Wandel door je tuin, kijk naar de sporen in de sneeuw, luister naar het geluid van wind in de takken. De tuinier die in januari leert kijken, tuiniert beter in juli.